સ્વર સિદ્ધાંત
૧૦૮ નક્ષત્ર ચરણના નામાક્ષર
૨૭ નક્ષત્રોમાંથી દરેકના ચાર ચરણ છે, અને દરેક ચરણનો એ અક્ષર છે જેનાથી નામ પરંપરાથી શરૂ થાય છે. કોઈ અક્ષર પસંદ કરીને તેનાથી શરૂ થતા નામ જુઓ.
| નક્ષત્ર | ચરણ ૧ | ચરણ ૨ | ચરણ ૩ | ચરણ ૪ |
|---|---|---|---|---|
| ૧. અશ્વિની | ચુ, ચૂ | ચે, ચૈ | ચો, ચૌ | લા, લ |
| ૨. ભરણી | લી, લિ | લૂ, લુ | લે, લૈ | લો, લૌ |
| ૩. કૃતિકા | અ, આ | ઈ, ઇ | ઉ, ઊ | એ, ઐ |
| ૪. રોહિણી | ઓ, ઔ | વા, વ | વી, વિ | વુ, વૂ |
| ૫. મૃગશીર્ષ | વે, વૈ | વો, વૌ | કા, ક | કી, કિ |
| ૬. આર્દ્રા | કુ, કૂ | ઘ, ઘા | ઙ, છ | છ, છા |
| ૭. પુનર્વસુ | કે, કૈ | કો, કૌ | હા, હ | હી, હિ |
| ૮. પુષ્ય | હુ, હૂ | હે, હૈ | હો, હૌ | ડા, ડ |
| ૯. આશ્લેષા | ડી, ડિ | ડૂ, ડુ | ડે, ડૈ | ડો, ડૌ |
| ૧૦. મઘા | મા, મ | મી, મિ | મૂ, મુ | મે, મૈ |
| ૧૧. પૂર્વા ફાલ્ગુની | મો, મૌ | ટા, ટ | ટી, ટિ | ટૂ, ટુ |
| ૧૨. ઉત્તરા ફાલ્ગુની | ટે, ટૈ | ટો, ટૌ | પા, પ | પી, પિ |
| ૧૩. હસ્ત | પૂ, પુ | ષ, ષા | ણ, ણા | ઠ, ઠા |
| ૧૪. ચિત્રા | પે, પૈ | પો, પૌ | રા, ર | રી, રિ |
| ૧૫. સ્વાતિ | રૂ, રુ | રે, રૈ | રો, રૌ | તા, ત |
| ૧૬. વિશાખા | તી, તિ | તૂ, તુ | તે, તૈ | તો, તૌ |
| ૧૭. અનુરાધા | ના, ન | ની, નિ | નૂ, નુ | ને, નૈ |
| ૧૮. જ્યેષ્ઠા | નો, નૌ | યા, ય | યી, યિ | યૂ, યુ |
| ૧૯. મૂળ | યે, યૈ | યો, યૌ | ભા, ભ | ભી, ભિ |
| ૨૦. પૂર્વાષાઢા | ભૂ, ભુ | ધા, ધ | ફા, ફ | ઢ, ઢા |
| ૨૧. ઉત્તરાષાઢા | ભે, ભૈ | ભો, ભૌ | જા, જ | જી, જિ |
| ૨૨. શ્રવણ | ખી, ખિ | ખૂ, ખુ | ખે, ખૈ | ખો, ખૌ, ષો, ષૌ |
| ૨૩. ધનિષ્ઠા | ગા, ગ | ગી, ગિ | ગુ, ગૂ | ગે, ગૈ |
| ૨૪. શતભિષા | ગો, ગૌ | સા, સ | સી, સિ | સૂ, સુ |
| ૨૫. પૂર્વા ભાદ્રપદ | સે, સૈ | સો, સૌ | દા, દ | દી, દિ |
| ૨૬. ઉત્તરા ભાદ્રપદ | દૂ, દુ | થ, થા | ઝ, ઝા | ઞ, દા |
| ૨૭. રેવતી | દે, દૈ | દો, દૌ | ચ, ચા | ચી, ચિ |
સ્વર સિદ્ધાંત શું છે?
સ્વર સિદ્ધાંત ધ્વનિઓને નક્ષત્રો સાથે જોડે છે. રાશિચક્રના ૩૬૦ અંશ ૧૩°૨૦′ના ૨૭ નક્ષત્રોમાં વહેંચાયેલા છે, અને દરેક નક્ષત્ર ૩°૨૦′ના ચાર ચરણમાં: કુલ ૧૦૮ ભાગ, દરેકનો પોતાનો અક્ષર.
નક્ષત્ર ચરણ પરથી નામ કેમ?
ચંદ્ર મનનો કારક છે. જન્મ સમયે ચંદ્રના ચરણના અક્ષરથી શરૂ થતું નામ બાળકને તેની સાથે સુમેળમાં રાખે છે એવી માન્યતા છે, તેથી નામકરણ સંસ્કારમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે.
એક ચરણ, અનેક રૂપ
એક ચરણનો અક્ષર મોટે ભાગે તેનાં સંબંધિત રૂપો સાથે અપાય છે, જેમ કે હ્રસ્વ અને દીર્ઘ સ્વર (ચુ, ચૂ). નામ તેમાંથી કોઈથી પણ શરૂ થઈ શકે છે.