रत्नगणकम्

प्राचीनहिन्दूग्रन्थेषु रत्नानां विशेषविवरणम् अस्ति। रत्नसमुच्चय-भावप्रकाशादयः ग्रन्थाः तेषां गुणान् पारम्परिकोपयोगांश्च वर्णयन्ति। ज्योतिषायुर्वेदयोः रत्नानि कल्याणेन ग्रहप्रभावेन विश्वशक्त्या च सम्बध्यन्ते।

नवग्रहपरम्परायां माणिक्यं सूर्येण, मौक्तिकं चन्द्रेण, प्रवालं मङ्गलेन, मरकतं बुधेन, पुष्परागं गुरुणा, वज्रं शुक्रेण, नीलमणिं शनिना, गोमेदं राहुणा वैदूर्यं केतुना च सम्बध्यते।

परम्परागतविवरणेषु चतुरशीतिः उपरत्नानि अपि स्वीक्रियन्ते; किन्तु एतानि नव रत्नानि पीडितग्रहप्रभावनिवारणाय प्रयुज्यमानानि प्रमुखरत्नानि मन्यन्ते।