श्राद्धम्
श्राद्धतिथिगणकम्
मृत्योः तिथेः समयात् स्थानात् च तस्य तिथिं, पितृपक्षे महालयश्राद्धस्य दिनम्, आगामिवर्षाणां वार्षिकश्राद्धानि च कुतपरौहिणापराह्णसमयैः सह जानन्तु।
श्राद्धतिथेः शास्त्रीयं महत्त्वम्
पितॄणां तृप्तये मोक्षाय च श्राद्धकर्म शास्त्रेषु परमकर्तव्यत्वेन विहितम्।
सूर्यचन्द्रगत्यनुसारं प्रतिवर्षम् आङ्ग्लदिनाङ्कः परिवर्तते।
अपराह्नकाले एव श्राद्धं किमर्थम्?
दिनस्य पञ्चमभागेषु चतुर्थः भागः अपराह्नः पितृभ्यः प्रशस्तः।
कुतुप-रौहिण-अपराह्नमुहूर्ताः
तर्पण-पिण्डदानार्थं श्रेष्ठाः समयाः।
- कुतुपमुहूर्तः: दिनस्याष्टमो मुहूर्तः, श्राद्धारम्भे प्रशस्तः।
- रौहिणमुहूर्तः: दिनस्य नवमो मुहूर्तः, पितृतृप्त्यर्थम्।
- अपराह्नकालः: पिण्डदानकालः।
महत्त्वपूर्णाः नियमाः
- चतुर्दशीनियमः: अपमृत्युनिमित्तकम्। प्राकृतमरणे अमावास्यायाम्।
- मातृनवमी: स्त्रीणां निमित्तं नवम्यां श्राद्धम्।
- अधिकमासः: शुद्धमासे एव वार्षिकश्राद्धम्।
- पञ्चबलिः: गो-श्व-काक-देव-पिपीलिकानां कृते अन्नसमर्पणम्।
प्रश्नोत्तराणि (FAQ)
- वार्षिकश्राद्धे महालयश्राद्धे च कः भेदः?
- वार्षिकं मरणमासतिथौ भवति, महालयः पितृपक्षे भवति।
- तिथ्यज्ञाने किं कर्तव्यम्?
- सर्वपित्र्यमावास्यायां श्राद्धं कार्यम्।
- अपराह्नव्यापिनी तिथिः का?
- अपराह्ने विद्यमाना तिथिः।